I. Sabri Ülker Çevre Ödülü: "Kaynayştır Projesi"

Başvuru kriterlerini yerine getiren 112 proje arasından birinci seçilen ve çöplerin kaynağında ayrıştırılarak su kaynaklarını kirletmesinin önüne geçmeyi amaçlayan “Kaynayştır Projesi” Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nden geldi.

Ev, ofis, hastane gibi toplu yaşam alanlarında, binalara entegre edilen kanallar sayesinde atık yağlardan cama, plastikten kağıda ve pile kadar her türlü atık, binaların altında bulunan ilgili depolama alanında ayrıştırılıp doğrudan geri dönüşüme gönderilerek ekonomiye kazandırılıyor.  1 litre kullanılmış yağın 1 milyon litre suyu kirlettiği dikkate alınırsa, bu sistemle on binlerce litre atık yağın su kaynaklarımızı kirletmesi önlenmiş, kara ve denizdeki çöp dağlarının oluşması da engellenmiş oluyor.

Kaynayştır Projesi’ne patent alan Yunis Karaca, ilk uygulamasını geçen yıl Tokat Belediyesi ile birlikte gerçekleştirdi. Karaca’nın dijital ayrıştırma sistemi, sadece yurtiçinden değil, yurtdışından da ilgi görüyor.

Kaynayştır Projesi Nedir?

Üniversitede öğretim görevlisi olarak çalışan Yrd. Doç. Dr. Yunis Karaca, 2010 yılından bu yana bu proje üzerinde çalışıyor. Karaca’nın “Kaynayştır Projesi” evlerde ya da diğer toplu yaşam alanlarında her türlü atığın birbirine karıştırılmadan ayrıştırılmasına olanak sağlıyor. Elektro-mekanik bir kanal ve akıllı konteynerdan oluşan sistem, binaların dış cephesine entegre edildiği gibi, proje aşamasında her hanenin mutfak veya balkonuna monte edilecek 50x50 cm boyutlarında küçük bir alan işgal edecek atık penceresinden oluşuyor. Akıllı panel üzerinde bulunan butonlardan birine basıldığında ilgili atığın biriktirildiği haznenin penceresi açılıyor ve atık kanala bırakılarak akıllı konteynerda birikmesi sağlanıyor. Özellikle su kaynaklarının kirlenmesinde önemli rolü olan atık yağların çevreye zarar vermeden biriktirilmesini sağlayan sistem dünyada ve Türkiye’de ilk olma özelliğine sahip.

Atıkların Kaynağından Ayrıştırılmasının Sürdürülebilir Ekosisteme Katkıları Nelerdir?

1. Doğal kaynaklarımız korunur.
2. Enerji tasarrufu sağlanır.
3. Ekonomiye katkı sağlanır.
4. Atık miktarı azalır.
5. Gelecek için yatırımdır.

Projenin Animasyonu

Yrd. Doç. Dr. Yunis Karaca Kimdir?

Üniversite eğitimini 1989 ile 1993 yılları arasında Ankara’da Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde tamamlayan Yrd. Doç. Dr. Yunis Karaca, mezun olduktan sonra beş yıl boyunca Özbekistan’da yaşadı. 1998 yılında Ferghana Devlet Üniversitesi, Zooloji bölümünde doktora öğrenimini tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönen Yunis Bey, Fatih Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışmalarını sürdürdü.  2008 yılında hazırladığı bir ateşleme sistemi ile katıldığı NASA JPL Invention Challenge adlı buluş yarışmasında ödül kazandı. 2011 yılına kadar NASA için proje koordinatörü olarak çalışmalarını devam ettiren Karaca, görev aldığı çeşitli projeler ile 6 altın, 1 gümüş ve 5 bronz madalya kazandı. Karaca, teknoloji ve bilim üzerine verdiği seminerler, görüşlerinin yer aldığı kitaplar ve patentini aldığı altı proje ile başarılı çalışmalarına devam ediyor. 

TURMEPA Sabri Ülker Çevre Ödülü Seçici Kurul

Dr. Ahmet Baban (TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü- Başuzman)
Prof. Dr. Ahmet Erkan Kıdeyş (ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü)
Prof. Dr. Bayram Öztürk (TÜDAV - Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Başkanı)
Güven İslamoğlu (TV Çevre Programı Yapımcısı ve Sunucusu)
Prof. Dr. Hulusi Barlas (EPEA Çevre Koruma Teşvik Ajansı Türkiye Direktörü)
Doç Dr. Nilgün Cılız (Boğaziçi Üniversitesi Sürdürülebilir Kalkınma ve Temiz Üretim Merkezi Müdürü)
Prof. Dr. Osman Kamil Sağ (Piri Reis Üniversitesi Rektörü)

TURMEPA Sabri Ülker Çevre Ödülü Jüri Üyeleri

Ali Ülker (Yıldız Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı)
Dr. Zeki Ziya Sözen (Yıldız Holding Gıda, Dondurulmuş Ürünler ve Kişisel Bakım Grup Başkanı)
Tezcan M. Yaramancı (TURMEPA Yönetim Kurulu Başkanı)
Eşref Cerrahoğlu (TURMEPA Yönetim Kurulu Üyesi ve Geçmiş Dönem Yönetim Kurulu Başkanı)
Kerem Okumuş (Bölgesel Çevre Merkezi Ulusal Program Direktör Yardımcısı) 

Basın Bülteni:

I. TURMEPA Sabri Ülker Çevre Ödülü: Kaynayştır Projesi - (2013)